نفرین لیورونا

فیلم La Llorona 2019 (نفرین لیورونا) — وقتی اشباح تاریخ زنده می‌شوند

فیلم La Llorona 2019 (نفرین لیورونا) اثری سیاسی‌-اجتماعی در ژانر وحشت از سینمای گواتمالاست که با بهره‌گیری از افسانه‌ی مشهور لیورونا، انتقامی شاعرانه از نسل‌کشی قوم مایان را در دل روایتی آرام و عمیق بازگو می‌کند. برخلاف نسخه‌های آمریکایی لیورونا که او را تنها زنی گریان و ترسناک نشان می‌دهند، در فیلم La Llorona 2019 ساخته‌ی «خایرو بوستامانته» با اثری پیچیده‌تر، شاعرانه‌تر و سیاسی‌تر روبه‌رو هستیم. این فیلم نه‌فقط یک داستان ترسناک، بلکه بازنمایی تلخ از گناه جمعی و عدالت‌نایافته در تاریخ گواتمالا است. در این فیلم، لیورونا نه نماد پشیمانی، بلکه تجسم خشم قربانیان فراموش‌شده است.

خانه‌ای در محاصره روح

انریکه مونته‌وردی، ژنرال سابق ارتش، پس از محاکمه‌ای ناتمام بابت نسل‌کشی قوم مایان، به خانه بازمی‌گردد. مردم بیرون از عمارت مجللش، شبانه‌روز شعار می‌دهند و خانواده‌اش در سکوتی سنگین به زندگی ادامه می‌دهند. در این میان، زنی مرموز به نام “آلما” به‌عنوان خدمتکار جدید وارد خانه می‌شود. با حضور او، وقایع عجیب‌وغریب آغاز می‌شوند: صدای گریه، حرکت آب، خواب‌های سنگین و نشانه‌هایی از حضور ارواح. به‌تدریج، خانواده درمی‌یابند که لیورونا در خانه است… اما هدف او فراتر از ترساندن است.

شخصیت‌پردازی: قربانیان خاموش و جنایتکاران خسته

آلما (ماریا مرسدس کوروی) شخصیت مرکزی فیلم است. او با کمترین دیالوگ و بیشترین حضور فیزیکی، نماد عدالت خاموش است. نگاه‌های سرد، لباس سفید سنتی، و بی‌کلامی معنادار او، حسی از کنترل کامل و تهدید همیشگی را به همراه دارد.

انریکه مونته‌وردی (خولیو دیاز) به‌عنوان ژنرال متهم به جنایت، شخصیتی پیر، فرسوده و بی‌احساس دارد. فیلم با ظرافت، او را نه یک هیولا، بلکه انسانی متعفن‌شده در قدرت و ترس نشان می‌دهد.

کارمن، همسر انریکه، در آغاز شخصیتی بی‌تفاوت به جنایات گذشته همسرش است، اما با پیشرفت داستان و مواجهه با حقایق، تبدیل به زنی بیدارشده می‌شود که نقش مهمی در گره‌گشایی دارد.

تم‌ها و مفاهیم پنهان: وحشت در سایه سیاست

نسل‌کشی و خاطره‌ی جمعی

فیلم به‌وضوح به نسل‌کشی قوم مایان در گواتمالا اشاره دارد؛ جنایتی که دولت‌های نظامی در دهه ۱۹۸۰ مرتکب شدند. لیورونا در اینجا صرفاً یک روح خشمگین نیست، بلکه نمادی از هزاران مادر داغ‌دیده و بی‌صداست.

سکوت زنانه

فیلم نشان می‌دهد که چگونه نسل‌ها از زنان در سکوت، ستم دیده‌اند. مادر، دختر و نوه‌ی خانواده مونته‌وردی، هرکدام نماینده مرحله‌ای از آگاهی هستند. در پایان، زنان خانه در مقابل گذشته می‌ایستند.

ایمان و باور

از نمادهای مذهبی و دعاهای کاتولیک تا آیین‌های بومی مایایی، فیلم به برخورد باورهای مختلف نیز می‌پردازد. دعای کلیسا کمکی نمی‌کند، اما نگاه خیره آلما، قضاوت حقیقی را نمایان می‌سازد.

فضا و زیبایی‌شناسی: سکوتی وحشت‌آور

فیلم‌برداری

استفاده از قاب‌های بسته، کادربندی‌های قرینه و نور کم، فضایی سرکوب‌شده و بسته خلق کرده است. حضور ارواح با جلوه‌های ویژه صورت نمی‌گیرد، بلکه با ترکیب صدا، سایه و بازی نور دیده می‌شود. اینجا وحشت با جیغ و خون نیست، بلکه با سکوت و انتظار نفس‌گیر است.

موسیقی و صدا

موسیقی به حداقل رسیده و بیشتر، صدای باد، آب، گریه، قدم زدن‌ها و نفس کشیدن‌های سنگین شنیده می‌شود. این طراحی صوتی، یکی از دلایل اصلی ایجاد تنش روانی در فیلم است.

جوایز و افتخارات

فیلم La Llorona در جشنواره‌های بین‌المللی متعددی حضور یافت و تحسین فراوانی دریافت کرد. این اثر نماینده رسمی گواتمالا در اسکار بود و جوایز مختلفی از جمله بهترین فیلم بین‌المللی در جشنواره‌های معتبری چون ونیز، زوریخ و تورنتو را از آن خود کرد. همچنین به‌عنوان یکی از بهترین فیلم‌های سیاسی-وحشت دهه اخیر شناخته شد.

نظر مخاطبان و منتقدان

منتقدان فیلم را “درخشان، دردناک، و تفکربرانگیز” توصیف کردند. بسیاری آن را نمونه‌ای از «وحشت اخلاقی» دانستند که از فانتزی برای نمایش واقعیتی تلخ استفاده می‌کند. مخاطبان جدی‌تر سینما، آن را اثری تأثیرگذار و ضروری خوانده‌اند. اما در سوی دیگر، مخاطبان عام‌تر از ریتم کند و عدم وجود صحنه‌های ترسناک سنتی گله‌مند بوده‌اند.

وقتی روح مادران، عدالت را فریاد می‌زنند

La Llorona 2019 بیش از آنکه یک فیلم ترسناک باشد، یک بیانیه سینمایی است. این اثر، اشباح را از کلیشه‌های رایج جدا کرده و آنان را به نمادهایی برای عدالت، مقاومت و بیداری تبدیل می‌کند. تماشای این فیلم، سفری به گذشته‌ای فراموش‌شده، و مواجهه‌ای با ترسی درونی است؛ ترسی از حقیقت، تاریخ و مسئولیت. اگر به دنبال اثری متفاوت، زیباشناختی، و دارای لایه‌های اجتماعی و سیاسی هستید، نفرین لیورونا را از دست ندهید.