فیلم The Shape of Water 2017 (شکل آب) یکی از متفاوت‌ترین آثار فانتزی و عاشقانه سینمای مدرن است؛ فیلمی که به کارگردانی گی‌یرمو دل تورو ساخته شده و داستانی غیرمعمول درباره عشق، تنهایی، ترس و پذیرش تفاوت‌ها روایت می‌کند. این فیلم در فضایی شبیه به آمریکا در دوران جنگ سرد اتفاق می‌افتد و با ترکیب عناصر فانتزی، درام، عاشقانه و ماجراجویی، داستانی خلق می‌کند که هم از نظر بصری چشمگیر است و هم مضامین عمیقی را دنبال می‌کند. در مرکز داستان، الایزا اسپوزیتو قرار دارد؛ زنی جوان و ناشنوا که در یک مرکز تحقیقاتی فوق‌محرمانه دولتی به عنوان نظافتچی کار می‌کند. زندگی آرام و تکراری او زمانی تغییر می‌کند که موجودی عجیب و ناشناخته وارد آزمایشگاه می‌شود. الایزا به‌تدریج ارتباطی عاطفی با این موجود برقرار می‌کند؛ ارتباطی که در نهایت او را در برابر انسان‌هایی قرار می‌دهد که این موجود را نه یک موجود زنده، بلکه تنها یک موضوع آزمایشگاهی می‌دانند.

داستان فیلم The Shape of Water

داستان The Shape of Water 2017 در اوایل دهه ۱۹۶۰ و در دوران جنگ سرد روایت می‌شود. الایزا که توانایی صحبت کردن ندارد، زندگی نسبتاً تنهایی دارد و بیشتر ارتباطش با دیگران از طریق زبان اشاره برقرار می‌شود. او همراه با دوستش زلدا در یک مرکز تحقیقاتی دولتی کار می‌کند. در این مرکز، موجودی مرموز از آمریکای جنوبی به عنوان یک نمونه تحقیقاتی نگهداری می‌شود. این موجود ظاهری شبیه انسان دارد، اما ویژگی‌های یک موجود آبزی را نیز در خود جای داده است. الایزا به دلیل کنجکاوی و روحیه آرام خود به این موجود نزدیک می‌شود. برخلاف مأموران و دانشمندانی که تنها به دنبال استفاده علمی و نظامی از آن هستند، او موجود را به عنوان یک موجود زنده دارای احساس می‌بیند. رابطه میان آن دو به‌تدریج شکل می‌گیرد و الایزا متوجه می‌شود که میان او و این موجود تفاوت آن‌چنانی که دیگران تصور می‌کنند وجود ندارد.

الایزا؛ قهرمانی متفاوت

یکی از مهم‌ترین نقاط قوت شکل آب شخصیت الایزا است. او برخلاف بسیاری از قهرمانان سینمایی، قدرت فیزیکی یا توانایی خارق‌العاده‌ای ندارد. حتی نمی‌تواند مانند دیگران صحبت کند. اما این محدودیت ظاهری باعث نشده شخصیت ضعیفی باشد. الایزا بیشتر از طریق رفتار، نگاه و زبان اشاره احساسات خود را بیان می‌کند. همین موضوع باعث شده بازی سالی هاوکینز اهمیت زیادی پیدا کند. او بدون تکیه بر دیالوگ‌های زیاد، احساسات شخصیت را منتقل می‌کند و مخاطب می‌تواند تنهایی، ترس، عشق و شجاعت او را درک کند. الایزا در طول داستان از یک زن منزوی به فردی تبدیل می‌شود که برای چیزی که به آن باور دارد، حاضر است خطر کند. همین مسیر شخصیتی یکی از مهم‌ترین دلایل تأثیرگذاری فیلم است.

موجود ناشناخته؛ هیولا یا قربانی؟

یکی از پرسش‌های اصلی The Shape of Water این است که چه کسی واقعاً هیولاست؟ موجودی که در آزمایشگاه نگهداری می‌شود در نگاه انسان‌ها یک موجود خطرناک و غیرقابل کنترل است. اما فیلم به تدریج این تصویر را تغییر می‌دهد. او احساس دارد، درد را درک می‌کند و می‌تواند با انسان‌ها ارتباط برقرار کند. در مقابل، بعضی از انسان‌هایی که خود را متمدن و منطقی می‌دانند، رفتارهایی بسیار خشن و بی‌رحمانه دارند. دل تورو از همین تضاد استفاده می‌کند تا تعریف سنتی «هیولا» را زیر سؤال ببرد. فیلم نشان می‌دهد ظاهر یک موجود نمی‌تواند معیار مناسبی برای قضاوت درباره ماهیت او باشد.

عشق فراتر از ظاهر

رابطه الایزا و موجود ناشناس شاید غیرمعمول‌ترین بخش فیلم باشد، اما دقیقاً به همین دلیل توانسته مفهوم عشق را به شکلی متفاوت مطرح کند. این رابطه بر پایه ظاهر یا شباهت نیست. الایزا موجود را همان‌طور که هست می‌پذیرد و در مقابل، موجود نیز ارتباطی عمیق با او برقرار می‌کند. فیلم در واقع می‌پرسد آیا برای دوست داشتن یک نفر حتماً باید او شبیه ما باشد؟ The Shape of Water پاسخ خود را از طریق داستان ارائه می‌دهد: عشق می‌تواند مرزهایی را از بین ببرد که جامعه، ظاهر و ترس میان انسان‌ها ایجاد کرده‌اند. به همین دلیل، فیلم را نباید صرفاً یک داستان عاشقانه عجیب دانست. این اثر درباره پذیرش تفاوت و پیدا کردن ارتباط در میان آدم‌هایی است که از سوی جامعه نادیده گرفته شده‌اند.

شخصیت منفی؛ سرهنگ استریکلند

در مقابل الایزا، شخصیت ریچارد استریکلند قرار دارد؛ مأمور دولتی قدرتمندی که مسئول نظارت بر موجود است. استریکلند نماینده نوعی تفکر است که هر چیزی متفاوت را تهدید می‌بیند و تلاش می‌کند آن را کنترل کند. بازی مایکل شنون باعث شده این شخصیت یکی از به‌یادماندنی‌ترین بخش‌های فیلم باشد. استریکلند در ظاهر فردی منظم، قدرتمند و وفادار به وظیفه است، اما رفتار خشونت‌آمیز او نشان می‌دهد که قدرت بدون همدلی می‌تواند به بی‌رحمی تبدیل شود. تقابل میان الایزا و استریکلند در واقع تقابل دو نگاه متفاوت به جهان است؛ یکی بر پایه همدلی و پذیرش و دیگری بر اساس کنترل و ترس.

فضای جنگ سرد و نگاه سیاسی فیلم

اگرچه The Shape of Water یک فیلم فانتزی و عاشقانه است، اما فضای سیاسی دوران جنگ سرد در پس‌زمینه داستان حضور پررنگی دارد. آزمایشگاه دولتی، رقابت آمریکا و شوروی و تلاش برای تبدیل موجود به یک ابزار نظامی، نشان می‌دهد که چگونه قدرت سیاسی می‌تواند حتی زندگی یک موجود ناشناخته را نیز به ابزار تبدیل کند. فیلم البته به یک اثر سیاسی مستقیم تبدیل نمی‌شود و بیشتر از فضای جنگ سرد برای ساختن محیطی پرتنش و رازآلود استفاده می‌کند. با این حال، مضمون‌هایی مانند سوءاستفاده از قدرت، تبعیض و ترس از افراد متفاوت در سراسر داستان دیده می‌شوند.

کارگردانی گی‌یرمو دل تورو

بدون شک یکی از مهم‌ترین دلایل موفقیت The Shape of Water کارگردانی گی‌یرمو دل تورو است. او توانسته یک داستان عجیب را به اثری زیبا، احساسی و باورپذیر تبدیل کند. دل تورو در فیلم‌هایش معمولاً علاقه زیادی به موجودات عجیب و شخصیت‌های حاشیه‌ای دارد و در اینجا نیز همین نگاه را ادامه داده است. او برخلاف بسیاری از فیلم‌های هیولایی، موجود ناشناخته را صرفاً برای ایجاد ترس استفاده نمی‌کند؛ بلکه او را به یکی از احساسی‌ترین شخصیت‌های داستان تبدیل می‌کند. رنگ‌بندی فیلم نیز نقش بسیار مهمی دارد. استفاده گسترده از رنگ‌های آبی و سبز، ارتباط مستقیمی با آب و فضای فانتزی داستان ایجاد می‌کند. در مقابل، رنگ‌های گرم‌تر در بعضی صحنه‌ها برای برجسته کردن احساسات شخصیت‌ها به کار می‌روند.

موسیقی و فیلم‌برداری

موسیقی الکساندر دسپلا یکی دیگر از نقاط قوت فیلم است. موسیقی در بسیاری از صحنه‌ها به جای آنکه صرفاً پس‌زمینه باشد، احساسات شخصیت‌ها را تقویت می‌کند و به فیلم حال‌وهوایی رؤیایی می‌دهد. فیلم‌برداری دن لاستسن نیز با استفاده از نورپردازی و رنگ‌های خاص، فضای داستان را به چیزی میان واقعیت و افسانه تبدیل کرده است. حتی محیط آزمایشگاه که می‌توانست فضایی سرد و بی‌روح داشته باشد، در فیلم به محیطی مرموز و چشمگیر تبدیل شده است.

افتخارات فیلم The Shape of Water

موفقیت شکل آب تنها به استقبال مخاطبان محدود نشد. فیلم در فصل جوایز نیز عملکرد بسیار موفقی داشت و در مراسم اسکار، در چندین بخش نامزد شد و توانست جایزه بهترین فیلم را به دست آورد. گی‌یرمو دل تورو نیز برای کارگردانی این اثر جایزه اسکار بهترین کارگردانی را دریافت کرد. همچنین طراحی تولید و موسیقی فیلم نیز مورد توجه قرار گرفتند. این موفقیت نشان می‌دهد که فیلم توانسته علاوه بر جذابیت داستانی، از نظر فنی و هنری نیز نظر بخش مهمی از منتقدان و اعضای آکادمی را جلب کند.

آیا فیلم The Shape of Water ارزش تماشا دارد؟

اگر به فیلم‌های فانتزی، عاشقانه، درام‌های متفاوت و آثار گی‌یرمو دل تورو علاقه دارید، The Shape of Water یکی از فیلم‌هایی است که ارزش تماشا دارد. این فیلم بیشتر از آنکه درباره یک موجود عجیب باشد، درباره آدم‌هایی است که به دلیل تفاوت‌هایشان از سوی جامعه نادیده گرفته می‌شوند. داستان الایزا نیز در نهایت درباره پیدا کردن کسی است که بدون توجه به ظاهر و محدودیت‌هایش، او را همان‌گونه که هست بپذیرد. البته فیلم برای همه مناسب نیست و سبک فانتزی و رابطه غیرمعمول شخصیت‌های اصلی ممکن است برای برخی مخاطبان عجیب باشد. اما اگر بتوانید با منطق افسانه‌ای فیلم همراه شوید، احتمالاً یکی از متفاوت‌ترین تجربه‌های سینمایی خود را خواهید داشت.

فیلم The Shape of Water 2017؛ شکل آب یک فانتزی عاشقانه متفاوت است که داستان زنی تنها و ناشنوا را روایت می‌کند که در یک آزمایشگاه دولتی با موجودی مرموز و آبزی آشنا می‌شود. رابطه میان این دو به تدریج به عشقی تبدیل می‌شود که قوانین، تفاوت‌های ظاهری و محدودیت‌های اجتماعی را به چالش می‌کشد. فیلم با کارگردانی گی‌یرمو دل تورو، بازی درخشان سالی هاوکینز، موسیقی تأثیرگذار الکساندر دسپلا و فضاسازی چشمگیر، توانسته داستانی غیرمعمول را به اثری احساسی و ماندگار تبدیل کند. در نهایت، The Shape of Water فیلمی درباره هیولاها نیست؛ بلکه درباره انسان‌هایی است که جامعه آن‌ها را متفاوت می‌بیند. اثر تلاش می‌کند نشان دهد که عشق، همدلی و پذیرش می‌توانند مرزهایی را که انسان‌ها میان «خود» و «دیگری» ساخته‌اند، از بین ببرند. اگر به دنبال فیلمی فانتزی و عاشقانه با داستانی متفاوت، فضای گوتیک، شخصیت‌های عمیق و مفاهیم انسانی هستید، شکل آب 2017 انتخابی ارزشمند خواهد بود؛ فیلمی که پس از پایان نیز می‌تواند برای مدتی ذهن مخاطب را درگیر مفهوم عشق، تنهایی و معنای واقعی انسان بودن کند.